پژوهش هاي پراكنده از ممكو

تلقین دروغین gas lighting

مقدمه:
گر چه اصطلاح روشنایی گاز،حدود ۸٠ سال است که مرسوم شده است ولی در واکاوی ادبیات کهن و داستانهایش بخوبی می بینیم که این ایجاد تلقین چقدر می تواند عمیق و اثر گذار باشد و همین اثر گذاری سبب شده است که مورد سو استفاده فریبکاران و شیادان نیز قرار بگیرد.
ولی ما چون ادبیات خودمان را مطالعه نمی کنیم انچه خود داریم از بیگانه تمنا می کنیم!

حکایت زاهدی که گوسفندی خریده بود!

زاهدی برای نذر و قربانی کردن گوسفندی را خریده بود و ان راربه خانه اش می برد.

در بین راه گروهی از دزدان او را دیدند . طمع کردند گوسفند را تصاحب کنند و با یک دیگر قرار بستند که او را فریب دهند تا بتوانند گوسفند را از چنگ او بیروت آورند.

یکی از آنها به پیش زاهد رفت و گفت : � ای شیخ ، این سگ را کجا می بری ؟ �

دیگری گفت :
� شیخ قصد شکار دارد که سگ در دست گرفته است . �
سومی [ هم ] به او پیوست و گفت :

� این مرد لباس صالحان را پوشیده است ؛ امّا به نظر نمی رسد که زاهد باشد . زیرا زاهدان سگ بازی نمی کنند و بر خود لازم می دانند که دست و لباسشان از آسیب سگ در امان باشد . �

خلاصه هر کدامدبه این شیوه حرفی زدند و چیزی گفتند تا این که در دل زاهد شکی ایحاد شد و خود را در انتخاب آن گوسفند متّهم کرد و گفت :

� ممکن است که فروشنده ی این [حیوان] جادوگر بوده و چشم بندی کرده است . �
خلاصه گوسفند را در آن جا رها کرد و رفت . آن گروه دزدان هم آن را برداشتند و با خود بردند!!

(کلیله و دمنه ابوالمعالی نصرالله منشی ص۲۱۱)

ملا خدا بد نده!

یك روز كه ملا قرار بود درس سختی از دانش آموزان بپرسد، بچه‌ها با هم نقشه‌ای ریختند تا ملا را از پرسش منصرف كنند چون احتمال می‌دادند امروز نیمی از بچه‌ها با چوب و فلك تنبیه شوند.

از، این رو وقتی ملا به مكتب خانه نزدیك شد یكی از دانش آموزان زرنگ كلاس به پیشواز او رفت و سلام كرد گفت
ملا خدا بد نده ! گویا حالتون خوب نیست؟ چرا اینقدر رنگتان پریده؟!!

ملا كه حالش خوب بود و هیچ كسالتی نداشت گفت:
خدا نكنه، دهنت رو ببند.

كمی كه جلوتر آمد یكی دیگر از شاگردان طبق نقشه به ملا سلام كرد و گفت: ملا جان! خدا بد نده حالتون بد شده؟ رنگتان امروز زرد شده؟
ملا اخم كرد و گفت: چه می‌گویی؟ خودت مریضی؟ من حالم خوب است.

ملا به مكتب خانه كه رسید قبل از اینكه كفش‌هایش را درآورد یكی از بچه‌ها جلو رفت و گفت: سلام، ملا خدا بد نده! مثل اینکه امروز حالتان خوش نیست؟

ملا این بار چیزی نگفت و به سمت جایگاهش در مكتب‌خانه رفت تا سرجایش بنشیند.
در این موقع یكی دیگر از شاگردان گفت:
ملا خدا بد نده! ناخوش هستید، همزمان یكی دو تای دیگر از شاکردان مکتب خانه هم حرف او را تایید كردند و گفتند:

راست می‌گوید ملا خدا بد نده

ملا عصبانی شد و گفت: ساكت! دهنتون را ببندید، كی گفته من مریض هستم؟
شاکردان سكوت كردند و فكر كردند نقشه‌شان نگرفته كمی كه گذشت ملا در اثر تلقینی كه بچه‌ها به او كرده بودند كم كم احساس ضعف كرد بلند شد تا حالش از این بدتر نشده از مكتب خانه خارج شود.

بچه‌ها گفتند: ملا چی شده؟ ملا گفت: نمی‌دانم چه شد، احساس ضعف و سرگیجه دارم. می‌خواهم تا حالم بدتر از این نشده به خانه برگردم و هرچه زودتر جوشانده‌ای بخورم تا حالم بهتر شود!

بعد رو كرد به شاگرد زرنگ مکتبخانه کرد و گفت

تو امروز به جای من مسئول درس و مشق بچه‌ها هستی. امروز را استراحت می‌كنم تا زودتر حالم بهتر شود و بتوانم فردا خودم به مكتبخانه برگردم.
و به خانه رفت. تلقین های دروغین شاگردان شیاد کار خودش را کرد وبه این ترتیب آنها حداقل برای یك روز از تنبیه با چوب و فلك نجات پیدا كردند!

تلقین دروغین

Gaslighting
Gaslighting is a strategy that is intended to break down the trust you have in your memory, instincts and self-esteem. It can make you doubt yourself and depend more on the “objective” perspective of your partner – while in reality, they are taking care of only their best interests.
روشنایی گاز
Gaslighting

روشنایی گاز یک راهبردی است که قصد دارد اعتماد شما به حافظه، غرایز و عزت نفس اتان را از بین ببرد.

این راهبرد می تواند شما را به شک و تردید وادار کند و بیشتر به دیدگاه "عینی" شریک زندگی خود متکی باشد - در حالی که در واقعیت، آنها فقط از بهترین منافع خود مراقبت می کنند.

گاز لایتینگ اصطلاح رایجی است که این روزها استفاده می شود، اما به چه معناست؟ چگونه می توانید بفهمید که برای شما یا کسی که می شناسید این اتفاق می افتد؟

تعریف
انجمن روانشناسی آمریکا روشنایی گاز را اینگونه تعریف می کند:

دستکاری ذهن شخص دیگری تا به تجربیات یا درک خود از رویدادها شک کند!

در ادامه توضیح می دهند که

این اصطلاح زمانی باب شد که برای شخصی که ذهن اش شدیدا دستکاری شده بود تا به او تلقین شود که دچار بیماری روانی شده و توجیه وضعیت او به یک موسسه روانپزشکی فرستاده می شود. ولی در حال حاضر مفهومی کلی تر پیدا کرده است.

داستان بکاربردن اصطلاح روشنایی گاز از وقتی شروع شد که ۸۱ سال پیش (یعنی در سال ۱۹۴۴) فیلمی به نام
"گس لایت" ــgaskight
ساخته شد. در این فیلم گرگوری با پائولا ازدواج می کند تا بتواند جواهرات گم شده عمه معروف او را پیدا کند.

گرگوری در حالی که مخفیانه اتاق زیر شیروانی آنها را( برای یافتن جواهرات) جستجو می کرد، همزمان هم چراغ های گاز را روشن می کند تا چراغ های طبقه پایین را کم نور کند!

وقتی پائولا در موردکم شدن نور واکنش نشان می دهد، گرگوری وقوع آن را انکار می کند! او از این فرصت استفاده کرده و سعی می کند پائولا را متقاعد کند که خیالاتی و دیوانه شده! به امید اینکه بتواند این شک را در او نهادینه کند و از،این طریق و او بتواند آزادانه به جستجویش برای پیدا کردن جواهرات ادامه دهد!

به همین ترتیب، وقتی پائولا صدای قدم های او را می شنود(که مثلا دارد به اتاق زیر شیروانی می رود) گریگوری او را متقاعد می کند که صداهایی که می شنود توهم است.

(گریگوری برای تکمیل کردن این فرایند ایجاد شک و تردید) اشیایی را دزدیده و آنها را در کیف دستی پائولا قرار،می دهد تا او را متقاعد کند که دچار جنون دزدی شده است!

(در حالیکه) خاطرات پائولا از وقایع دقیق بود.

پائولا خودش شواهد را دیده و شنیده بود. اما گریگوری حقیقت را چنان قانع کننده انکار می کند که پائولا به خودش شک می کند.

(به این ترتیب) گریگوری به طور مؤثری خود را به عنوان منبع حقیقت جا می زند.

این تلقین دروغین همان چیزیست که به ان روشنایی چراغ گاز، می گویند.

گاز لایت به چه صورت است؟
یکی از تاکتیک های گریگوری در فیلم این بود که پائولا را متقاعد کند که حافظه اش مشکل دارد

او چیزهایی از این قبیل می گوید،

تو خیلی فراموشکاری!
همیشه چیزهایی را فراموش می کنید!

در صورتیکه حافظه پائولا خوب بود.
او وقایع واقعی را به یاد آورد، اما گریگوری سعی می کرد او را متقاعد کند که اشتباه می کند!

لطیفه ای در اینترنت می چرخد ​​که می گوید:

من در مورد روشنایی گاز یک شوخی دارم
(وقتی پرسیده می شود که خب این لطیفه را تعریف کنید)
پاسخ میشنود که
من هرگز چنین حرفی نزدم!!

روشنایی گاز نوعی دروغگویی است که هر دو طرف حقیقت را می دانند، اما یکی به طور قانع کننده ای آن را (عمدا) انکار می کند!
این روش مطلوب کسانی است که برای سوء استفاده کردن از، دیگران سعی در ایجاد شک و تردید در آنها هستند.

پس این روش ابزاری قدرتمند در دستان افراد سوء استفاده گر است.

اگر آنها بتوانند به طور مؤثر واقعیت رفتار خودشان یا تأثیر آن را انکار کنند،( به این ترتیب) می توانند کنترل قربانیان خود را در دست بگیرند.

ترجمه و مقدمه از محمد توکلی
شنبه
۲فروردین ۱۴٠۴ پونک