تفاوت زلزلههای عمیق با سطحی
تفاوت زلزلههای عمیق با سطحی
تعریف زلزله
زلزله به معنی تکان خوردن زمین در اثر حرکت سریع پوسته سخت خارجی زمین است. زلزله هنگامی رخ میدهد که نیروی کششی ذخیره شده در درون زمین و در پوسته سخت و صخرهای آن، ناگهان آزاد میشود و این انرژی رها شده از طریق امواج زلزله به سطح زمین می رسد حالا هر چقدر عمیق زلزله بیشتر باشد خسارات آن کمتر است.
تنش و فشار در پوسته زمین ایجاد گسل میکند که در نهایت منجر به زمینلرزه میشود.
ویژگیهای زلزله بیش از همه به نوع لغزش گسل یا حرکت در طول گسلی که ایجاد زلزله میکند، بستگی دارد.
ایران ما هم که پر از،گسل است،و چون محل خروج آب از میان همین گسل هاست اکثر،شهرها و آبادی های ما در کنار همین گسل های زلزله خیز بنا نهاده شده اند!!
مقدار بزرگی یک زلزله متناسب با انرژی آزاد شده زلزله است. زلزلههای کوچکتر از بزرگی ۳ ریشتر اغلب غیرمحسوس و بزرگتر از ۶ ریشتر خسارتهای جدی را به بار میآورند، البته دقد کنید که واحد ریشتر یک واحد لگاریتمی است یعنی که هر واحد اضافه آن حدوداً ۱۰ برابر قبلی است (مثلاً ۵ نسبت به ۶) فقط واحد اندازه و شدت انرژی تخلیه شده است. و تفاوتش ۱۰ برابر است!
محل آغاز گسیختگی در گسل (گسلش) را کانون زلزله یا مرکز درونی مینامند و در واقع محل اولیه آزاد شدن انرژی در داخل زمین میباشد. تصویر کانون در سطح زمین) مرکز زلزله (نامیده میشود که معمولاً محل بیشترین خسارتها میباشد.
فاصله بین مرکز و کانون زلزله را«عمق زلزله» میگویند که براساس عمق، زمینلرزهها را میتوان به ۳ دسته زیر تقسیم نمود:
– کم ژرفا: با ژرفای ۰ تا ۷۰ کیلومتر
– متوسط: با ژرفای ۷۰ تا ۳۰۰ کیلومتر.
– عمیق: با ژرفای بیش از ۳۰۰ کیلومتر
هرچه عمق زلزلهها کمتر باشد خرابیهای بیشتری دارد. هر چه بزرگی یک زلزله بیشتر و کانون آن به سطح زمین نزدیکتر باشد، خطرات بیشتری دارد. البته علاوه بر عمق زلزله، مسایلی مانند جنس خاک، دوری و نزدیکی به گسل، شیب سطح و… در تعیین قدرت تخریب یک زمینلرزه، مؤثرند.
ما اکنون دهههاست که میدانیم زلزلههای عمیق، بهویژه آنهایی که در بیشتر از عمق ۶۰ کیلومتری سطح زمین رخ میدهند، انرژی لرزهای متفاوتی نسبت به لرزههای نزدیک به سطح تولید میکنند.
بنا به سازمان زمینشناسی آمریکا، اکثر زمینلرزهها در اعماق کم رخ میدهند. این زمینلرزهها عموماً خسارتهای بیشتری نسبت به زمینلرزههای عمیقتر به بار میآورند. با این حال هنوز پرسش های اساسی در مورد علل زمینلرزههای عمیق وجود دارد. جنس زمین و نوع سنگها هم در شدت زلزله تاثیر،دارند.